30 | 10 | 2014

Kılavuz Kaptan Kimdir?

kılavuz kaptan

Kılavuz Kaptan; sığ, akıntılı, dar, derinlikleri iyi tespit edilmemiş boğaz ve liman yaklaşımlarında Gemi Kaptan’ına yardımcı olan deneyimli kaptandır. Zaman içinde, limanın yerel özelliklerinden habersiz manevra yapan gemilerin; oturmaları, çatışmaları ve batmaları sorunlarıyla karşılaşılmıştır. Bunu engellemek için kısıtlı sularda seyreden gemilere kılavuz kaptan alma mecburiyeti getirmiştir.


Kılavuz Kaptan mecburiyeti sayesinde; gemi ve yüklerinin uğrayacakları zararları önlemesi, gemilerin yapacakları kaza sonucu çevreye verebilecekleri zararları önlemesi, deniz trafiğinin güvenlik içinde hızlı ve düzenli akmasını sağlaması, kılavuzlanan yabancı gemilerden alınan ücretlerle, ülke ekonomisine katkıda bulunması, kılavuzlama yoluyla ülkenin belirli deniz alanlarında kontrolü elinde tutması, ekonomik, siyasal ve egemenlik durumunu kuvvetlendirmesi amaçlanmıştır.


İsteğe Bağlı ve Zorunlu Kılavuzluk olmak üzere 2 çeşit kılavuzluk vardır. Zorunlu Kılavuzluk kendi içinde; Kılavuz Kaptan Alma Zorunluluğu ve Yönetimi Kılavuz Kaptana Bırakma Zorunluluğu olarak 2’ye ayrılır.

Örnek; İtalya’dan Rusya’ya gidecek bir gemi için Boğaz geçişlerinde Kılavuz Kaptan alma isteğe bağlıdır. Sadece büyük firmalar, şirket politikası gereği isteğe bağlı kılavuzluk hizmeti alır. Ama Rusya’dan Kalkıp Marmara içinde bir limana gidecek gemi İstanbul Boğazında mecburi olarak Kılavuz Kaptan alır. Bunun dışında limana yanaşacak çoğu gemiler Kılavuz Kaptan alma ve gemi boyu/liman kurallarına göre belli sayıda romorkör kullanmak zorundadır. Türkiye ve dünya genelinde Yönetimi Kılavuz Kaptana bırakma zorunluluğu tipinde kılavuzluk yoktur. Dünyada sadece Panama Kanalı’nda bu tür kılavuzluk vardır ve kılavuz kaptan’ın kaprisi çekilebilirdir, çünkü oluşacak kazadan tümüyle sorumludur. Kanala giren gemiler sigortalanır.


Gemiler, SOLAS / 5. Bölüm / Kural.23’e göre Kılavuz Kaptan’ın gemiye çıkmasını/inmesini sağlayacak pilot çarmıhını hazırlamakla ve yine bu kuralda anlatılan Kılavuz karşılama prosedürlerini uygulamakla yükümlüdür.
İlgili posteri görmek için tıklayın.


Üstteki bilgiler ışığında kılavuz Kaptan-gemi arası yaşanan sorunları paylaşmak isterim:


Kılavuz alma pozisyonundan 1-2 saat önce gemi-kılavuz istasyonu iletişimi başlar. Kılavuzluk hizmetinin varışta uygun olup olmadığı, varışta uygunsa kılavuz çarmıhının geminin hangi bordasından, sudan kaç metre yukarıda olacağı bilgileri paylaşılır. Sorunlar daha burada kendini göstermeye başlar. Kılavuz istasyonu, gemiyi dur deyince duran, git deyince giden bir taksi gibi görür; Tam yolla haldur huldur girişe kadar çağırdığı gemiye, kılavuz mevkisine 3-5 dakika kala onlarca geminin içinde dur demesi gibi. Gemilerin dümeninin dinlemesi için bir miktar sürate ihtiyaç duyar; geminin dümen tipine göre değişmekle birlikte en az 3-4 knot’tır. Dur denilen gemi makinelerini stop edeceğinden geminin kumandasını da kaybeder.


Buna ek olarak kılavuzların gemiye haritada işaret edilmiş mevkilerde çıkmaması sorunu var. Bu mevkiler giriş ve ıskarça bölgelere belli bir emniyet payı vererek belirlenmiştir. Maalesef Türkiye, Afrika ve Uzak Doğu limanlarında bu kurala uyulmamaktadır ve geminin bölgeye girişinden sonra gemiye çıkılmaktadır. Buradaki sorunsa, kılavuz kaptanın gemiye çıkabilmesi için süratin 5-7 knot’a indirilmesi gerekmektedir. Bu da, ıskarça bölgelerde üstte anlatılan nedenden geminin kontrolünü zayıflatıp istenmeyen kazalara sebep oluyor. Yine Kılavuz almak için yavaşlamış gemiye, hazırlanmış çarmıha düz değil, plastik adımlar eğri diyerek emniyetli bulmadığı için çıkmak istemeyen kılavuzlar tehlikeye sebep olmaktadır. Ki çarmıhı bu hale getiren yine kılavuz botudur. Gemiye yanaşırken hazırlanan çarmıhı kollamadan yanaşıp çarmıhı ezerler. Kılavuzların gemiye çıkmasında karşılaşılan büyük sorunlardan birisi de tecrübe hikayesinden beslenen yaşlı ve atletik olmayan kılavuz kaptanlardır. Kılavuz Kaptan kadrosunun daha genç ve dinamik denizcilerden oluşması herkesin yararınadır. Avrupa ve Amerika’da kılavuz Kaptan yaş ortalaması ülkemize oranla oldukça düşüktür.


Gemiye çıkan kılavuz kaptanı vardiya zabiti karşılar ve köprü üssüne çıkarır. Bu andan itibaren, gemide misafir olduğunu unutup bir kaza yapması durumunda hiçbir sorumluluğu olmamasına rağmen kaprisleri başlar. Serdümen beğenmeme, görevi boğaz geçişi sırasında hep ayakta olup geminin yönlendirilmesine yardım etmek olmasına rağmen süvari koltuğuna oturup ayaklarını uzatmalar, zabit azarlamak...


Onları bu tavırlarında haklı kılan, karşılaştıkları kötü durumlar olabilir. Ama bu, onlara her gemiye böyle kaba yaklaşma hakkı vermez. Gemide misafir olduklarını unutmayıp, nezaket kurallarına itibar etmeleri gerekir.

 

Bumerang - Yazarkafe